به خستگی طولانی مدت و افت عملکرد ورزشی یک ورزشکار که غالبا بر اثر افراط در تمرین یا اجرای برنامه های غلط تمرینی ایجاد می شود ، تمرین زدگی (Overtraining) گفته می شود . میزان شیوع دقیق تمرین زدگی در رشته های مختلف ورزشکاران کاملاً مشخص نیست اما گزارش های متعددی از شیوع این وضعیت ناخوشایند در ورزشکاران رشته های بسکتبال ، مشت زنی ، دوچرخه سواری ، شنا ، دو و میدانی ، جودو  وکشتی ارائه شده است . به عنوان مثال : میزان شیوع تمرین زدگی در شناگران حدود ۱۰ تا۴۰ درصد و در دوندگان بین ۱۰ تا۶۰ درصد گزارش شده است .

علل اصلی تمرین زدگی
ازمیان علل مختلفی که تاکنون درمورد تمرین زدگی گزارش شده است می توان سه علت اصلی را برشمرد :
۱- استراحت ناکافی بین جلسات
۲- نامناسب بودن حجم و شدت تمرینات
۳- افزایش ناگهانی فشار تمرین

ازعلل مهم دیگر می توان به اجرای تمرینات قدرتی شدید ، مسافرت ها و مسابقات مکرر ، یکنواختی برنامه تمرینات وعدم استراحت ورزشکار در طول تمرین اشاره کرد .

عواملی مثل تغذیه نادرست ، ناکافی بودن خواب و استراحت ، اضطراب در زندگی روزمره ، فشارهای شغلی و تغییرات یا بی نظمی های زندگی از جمله این عوامل است . به عنوان مثال : کشتی گیرانی که در جریان کاهش وزن شدید قرار دارند ، استعداد بیشتری برای ابتلا به تمرین زدگی دارند .

علائم ونشانه هـــا
اگرچه تعداد علائم و نشانه های گزارش شده تمرین زدگی بیش از۱۰۰ مورد است با این حال می توان علائم زیر را به عنوان مهمترین موارد آن درنظر گرفت .

علائـــم جسمانی :
افزایش دردهای عضلانی ـ افزایش ضربان قلب و فشارخون در حال استراحت ـ کاهش توان هوازی
تحریک پذیری عصبی ـ تولید مقادیر زیادتر لاکتات درعضلات در حین اجرای فعالیت
افزایش استعداد ابتلا به بیماری های عفونی ـ دردهای مفاصل و عضلات که بین دو جلسه تمرین از بین نرود
تورم غدد لنفاوی ـ طولانی شدن زمان التیام زخم ها ـ افسردگی ـ اختلال در خواب ـ اختلالات خلقی
کاهش اعتماد به نفس ـ کاهش اشتها ـ احساس عدم امنیت

علائم تمرینی :
افت عملکرد ، افزایش طول دوره های بازگشت به حالت اولیه
کاهش سرعت ، قدرت و استقامت ، افزایش زمان عکس العمل ، استعداد بیشتر به صدمات ورزشی

پیشگیری از تمرین زدگی
پیشگیری از تمرین زدگی ، بهتر و مؤثرتر از درمان آن است . نکات مهم در این زمینه عبارت است از :
فشار ( شدت و حجم ) تمرین را به تدریج بالا ببرید . هیچگاه در هرهفته بیش از ۱۵ تا۱۰ درصد برحجم یا شدت تمرینات نیفزایید .
اصل تنوع را در تمرینات رعایت کنید . گاهی از ورزش های دیگری که از نظر دستگاه های انرژی مشابهت زیادی به رشته ورزشی شما دارند استفاده کنید ( مثلا تمرین تفریحی بسکتبال برای کشتی گیران )
در طراحی برخی از جلسات تمرین از خود ورزشکاران کمک بگیرید .
پیش بینی روزهای تعطیل در برنامه تمرینات لازم است . هر هفته حداقل یک روز تعطیل کنید .
بین فصول مختلف تمرینی از دوره های استراحت کامل سود جویید .
از جلسات تمرینی که موفقیتی برای ورزشکار در پی دارد استفاده کنید .
ورزشکاران را تشویق به تغذیه مناسب کنید .
با نزدیک شدن به فصل مسابقات ، از فشار ( به ویژه حجم ) تمرینات بکاهید .
از روش های نشاط آور ( مثل ماساژ ، آرام تنی ، آب درمانی ، دوش آب ولرم ) برای بازسازی بدن ورزشکاران بین هر دو جلسه تمرین استفاده کنید .
صدمات و بیماری های کوچک را جدی بگیرید و با توجه به آنها شدت و حجم تمرینات ورزشکار را تنظیم کنید .
در فواصل زمانی منظم ، ورزشکاران را در آزمون های آمادگی جسمانی شرکت دهید تا از میزان پیشرفت یا پسرفت واقعی آنها آگاه شوید .
از ورزشکاران در معرض خطر ( نوجوانان و جوانان ، میانسالان و کسانی که به شدت تمرین می کنند ) غافل نشوید به برنامه تمرینی آنها توجه بیشتری کنید .
خواب ورزشکار باید کافی باشد و گرنه در مرحله تمرینات جدی به سرعت دچار تمرین زدگی می شود .

درمان ورزشکار تمرین زده
در صورتی که ورزشکاری مبتلا به تمرین زدگی شد ، باید هر چه سریعتر درمان در مورد وی آغاز شود .
همان گونه که در قسمت علائم و نشانه ها توضیح داده شد ، علائم تمرین زدگی پر شمار است . از همین رو ، تشخیص دادن تمرین زدگی کار دشواری است و بهتراست ورزشکار یا مربی با مشاهده بخشی از این علائم ( پرسشنامه تشخیص اولیه تمرین زدگی ) ، به پزشک مراجعه کند تا با استفاده از معاینات و آزمایش ها تشخیص و درمان لازم در مورد او صورت گیرد . با این حال چند نکته مهم در درمان ورزشکاران تمرین زده وجود دارد که ذکر آنها لازم است .
بهتر است ورزشکار حداقل ۳ هفته به استراحت بپردازد .
گاهی حتی لازم است ورزشکار با نظر پزشک تا ۳ ماه استراحت کند .
بهتراست تنها از فعالیت های سبک و ملایم مثل پیاده روی و شنا سود جسته شود .
چنانچه شدت علائم روانی زیاد باشد ، باید حتما ورزشکار به یک روانپزشک یا روانشناس ورزشی مراجعه کند .

منبع : رزم آور